Genetik Şifre ve Protein Sentezi

GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ

DNA molekülü genetik bilgi taşır.Genetik bilgiler nükleotitlerden oluşur.

DNA'daki üçlü nükleotitlerin herbiri bir aminoasiti kodlar. Bunlara kod adı verilir.

Nükleotitlerin oluşturduğu şifre aminoasitleri, aminoasitlerde proteinleri belirler.

mRNA üzerindeki şifreler 3'lü nükleotitlerden oluşur.Bunlara kodon adı verilir. Her kodon bir aminoasiti belirler.

AUG başlatma kodonudur.Metionin aminoasitini şifreler.

UAA, UAG, UGA bitiş kodonudur. Bu kodonlar hiçbir aminoasiti şifrelemez.

Kodonların şifrelediği aminoasitler tüm canlılarda aynıdır.Bu nedenle genetik şifre evrenseldir.

Doğada bulunan 20 çeşit aminoasite karşılık 64 çeşit genetik şifre vardır.

Bir aminoasidin birden fazla genetik şifresi olabilir.

DNA üzerindeki bir gen bir proteine karşılık gelir.

DNA'daki genlere göre ribozomlarda aminoasitlerden protein üretimine protein sentezi adı verilir.

DNA'daki genetik bilginin  mRNA'ya aktarılmasına transkripsiyon adı verilir.(RNA polimeraz enzimi)

Transkripsiyon ;

1.DNA'nın sarmal yapısı helikaz enzimi ile fermuar gibi açılır.

2.DNA üzerinde TAC ile başlayan şifre kalıp olarak kullanılır. Kalıp olarak kullanılan zincire anlamlı zincir, karşısındaki zincire tamamlayıcı zincir adı verilir.

3.DNA'dan mRNA üretilirken DNA 3' uçtan 5' uca doğru okunur.

4. mRNA üretiminde RNA polimeraz enzimi görev alır.

5.Üretilen mRNA çekirdekten sitoplazmaya geçer.

Translasyon ;

6.mRNA ribozomun önce küçük  alt birimlerine tutunur.

7.tRNA'lar antikodonlarına uygun aminoasitleri ribozoma taşır. İlk aminoasit metionindir.

8.mRNA kodonu ile tRNA antikodonları arasında geçici H bağları kurulur.

9.İlk aminoasit ikinci aminoasite peptit bağı ile bağlanır.

10.tRNA sitoplazmadan aynı çeşit aminoasiti almak için ribozomdan ayrılır.(tRNA tekrar tekrar kullanılır)

11.Durdurucu kodon geldiğinde aminoasit karşılığı olmadığı için sentez tamamlanır.

12.Ribozom alt birimleri birbirinden ayrılır.